{"id":6904,"date":"2026-06-22T17:03:37","date_gmt":"2026-06-22T20:03:37","guid":{"rendered":"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/?p=6904"},"modified":"2026-06-30T14:11:56","modified_gmt":"2026-06-30T17:11:56","slug":"praca-tirandentes-gameleira","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/praca-tirandentes-gameleira\/","title":{"rendered":"Pra\u00e7a Tiradentes &#8211; Gameleiras"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-28f84493 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:100%\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group alignfull is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<div class=\"wp-block-cover alignfull is-light\" style=\"margin-top:0;margin-bottom:0;padding-top:0;padding-right:5.66rem;padding-bottom:0;padding-left:5.66rem;min-height:821px;aspect-ratio:unset;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2560\" height=\"1707\" class=\"wp-block-cover__image-background wp-image-7542 size-full\" alt=\"\" src=\"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-9-scaled.jpg\" data-object-fit=\"cover\" srcset=\"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-9-scaled.jpg 2560w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-9-300x200.jpg 300w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-9-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-9-768x512.jpg 768w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-9-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-9-2048x1365.jpg 2048w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-9-205x137.jpg 205w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-9-480x320.jpg 480w\" sizes=\"auto, (max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/><span aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-cover__background has-background-dim-0 has-background-dim\"><\/span><div class=\"wp-block-cover__inner-container is-layout-flow wp-container-core-cover-is-layout-291ddae7 wp-block-cover-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-28f84493 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"padding-right:0rem;padding-left:0rem;flex-basis:570px\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-28f84493 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h1 class=\"wp-block-heading has-palette-color-9-color has-text-color has-link-color has-x-large-font-size wp-elements-a0b9b7f18d86c62b602b95e56038e018\"><strong>Pra\u00e7a Tiradentes &#8211;<br>Gameleiras<\/strong><\/h1>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading has-palette-color-13-color has-palette-color-12-background-color has-text-color has-background has-link-color wp-elements-505014b286f660637dbbefbbd06237a8\" style=\"font-size:clamp(18.959px, 1.185rem + ((1vw - 3.2px) * 0.863), 30px);\"><strong>Texto de leitura r\u00e1pida:<\/strong> Na Pra\u00e7a Tiradentes, marco zero de Curitiba, h\u00e1 cinco gameleiras registradas em trilhas educativas do centro hist\u00f3rico. Nos textos de base, elas aparecem como \u00e1rvores de longa vida e associadas, em tradi\u00e7\u00f5es de matriz africana, a Iroco. Parte do sentido dessas \u00e1rvores est\u00e1 documentado; parte ainda depende de pesquisa e registro mais detalhado.<\/h3>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-text-align-left has-palette-color-13-color has-text-color has-link-color wp-elements-0c8f0a4d798597115d287bc9e7a7cf2c\" style=\"margin-top:var(--wp--preset--spacing--20);margin-right:0;margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--20);margin-left:0;font-size:clamp(14.642px, 0.915rem + ((1vw - 3.2px) * 0.575), 22px);\">A Pra\u00e7a Tiradentes \u00e9 reconhecida como o marco zero de Curitiba e foi oficialmente organizada como pra\u00e7a em 5 de junho de 1880. Antes disso, o local era conhecido como largo ou rossio e tinha<strong><em> v\u00e1rios usos para a vida da cidade, como circula\u00e7\u00e3o de pessoas, com\u00e9rcio, e encontros do dia a dia<\/em><\/strong>. Essa origem ajuda a entender por que a pra\u00e7a continua sendo um espa\u00e7o onde diferentes momentos da hist\u00f3ria e significados se acumulam. Durante o s\u00e9culo XIX e nas primeiras d\u00e9cadas do s\u00e9culo XX, a pra\u00e7a esteve muito ligada \u00e0 antiga igreja matriz e ao com\u00e9rcio ao seu redor. Estudos mostram que o local era palco de cerim\u00f4nias p\u00fablicas e festas religiosas, usos que permaneceram at\u00e9 a d\u00e9cada de 1960, quando mudan\u00e7as urbanas fizeram com que parte dessas atividades fosse transferida para outros espa\u00e7os.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left has-palette-color-13-color has-text-color has-link-color wp-elements-79c6e1cefa36eda2f80e266b5d2bf7e8\" style=\"margin-top:var(--wp--preset--spacing--20);margin-right:0;margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--20);margin-left:0;font-size:clamp(14.642px, 0.915rem + ((1vw - 3.2px) * 0.575), 22px);\">No s\u00e9culo XX, a pra\u00e7a passou por v\u00e1rias mudan\u00e7as que alteraram sua estrutura e funcionamento. Na d\u00e9cada de 1940, havia circula\u00e7\u00e3o de bondes, e nas d\u00e9cadas de 1980 e 1990 ocorreram reorganiza\u00e7\u00f5es no transporte coletivo. Em 2008, uma grande reforma modernizou o espa\u00e7o, mas tamb\u00e9m revelou vest\u00edgios de um antigo cal\u00e7amento do s\u00e9culo XIX. Essas mudan\u00e7as n\u00e3o apagaram completamente o passado, e a pra\u00e7a passou a reunir marcas de diferentes \u00e9pocas. <strong><em>Por isso, ela pode ser entendida como um espa\u00e7o onde o passado e o presente convivem, mostrando que sua hist\u00f3ria ainda permanece vis\u00edvel mesmo ap\u00f3s as transforma\u00e7\u00f5es.<\/em><\/strong><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-10-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6167\" style=\"width:724px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-10-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-10-300x200.jpg 300w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-10-768x512.jpg 768w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-10-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-10-2048x1365.jpg 2048w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-10-205x137.jpg 205w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-10-480x320.jpg 480w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-28f84493 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"wp-block-heading has-palette-color-12-background-color has-background\" style=\"font-size:clamp(15.747px, 0.984rem + ((1vw - 3.2px) * 0.645), 24px);\"><strong>Breve resumo: <\/strong>Marco zero de Curitiba, a Pra\u00e7a Tiradentes re\u00fane camadas da hist\u00f3ria da cidade desde sua organiza\u00e7\u00e3o oficial em 1880, mantendo at\u00e9 hoje vest\u00edgios de diferentes \u00e9pocas e usos. Al\u00e9m de seu papel hist\u00f3rico e urbano, o espa\u00e7o ganha novos significados a partir de iniciativas recentes que valorizam a presen\u00e7a e a mem\u00f3ria negra, destacando as gameleiras como elementos simb\u00f3licos ligados \u00e0 longevidade, \u00e0 espiritualidade afro-brasileira e \u00e0 constru\u00e7\u00e3o de um patrim\u00f4nio vivo. Essa nova leitura amplia a compreens\u00e3o da pra\u00e7a, que passa a ser vista n\u00e3o apenas como um marco hist\u00f3rico, mas como um lugar em constante transforma\u00e7\u00e3o, onde natureza, cultura e mem\u00f3ria continuam produzindo sentidos no presente.<\/h3>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-palette-color-13-color has-text-color has-link-color wp-elements-6a3ae2279d6185be6a72173316e214bc\" style=\"font-size:clamp(14.642px, 0.915rem + ((1vw - 3.2px) * 0.575), 22px);\">Nesse contexto, as \u00e1rvores passam a ter import\u00e2ncia n\u00e3o s\u00f3 na apar\u00eancia da pra\u00e7a, mas tamb\u00e9m em seu valor hist\u00f3rico e simb\u00f3lico. Os textos mostram que a pra\u00e7a \u00e9 um espa\u00e7o onde a natureza tamb\u00e9m guarda significados e mem\u00f3rias, principalmente quando est\u00e1 ligada a pr\u00e1ticas culturais e religiosas. Por isso, o destaque \u00e9 dado \u00e0s <strong>gameleiras<\/strong>, que s\u00e3o consideradas uma parte importante da experi\u00eancia atual e do significado desse lugar.<br>Nos textos, as gameleiras s\u00e3o apresentadas como \u00e1rvores muito antigas, que podem viver mais de 200 anos, o que as conecta com a ideia de longevidade. Elas tamb\u00e9m t\u00eam um significado religioso nas tradi\u00e7\u00f5es de matriz africana. Os textos explicam que a gameleira \u00e9 considerada a morada de Iroco, um orix\u00e1 de origem iorub\u00e1, e tamb\u00e9m \u00e9 associada a esp\u00edritos infantis.<br>\u00c9 importante deixar claro o limite do que os anexos permitem afirmar. Embora os textos digam que as gameleiras s\u00e3o sagradas e estejam ligadas a Iroco, eles n\u00e3o apresentam informa\u00e7\u00f5es hist\u00f3ricas comprovadas sobre quando cada uma das cinco gameleiras foi plantada, nem explicam, com datas e documentos, como essa sacraliza\u00e7\u00e3o aconteceu especificamente na Pra\u00e7a Tiradentes. <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-17-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6169\" srcset=\"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-17-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-17-300x200.jpg 300w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-17-768x512.jpg 768w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-17-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-17-2048x1365.jpg 2048w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-17-205x137.jpg 205w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-17-480x320.jpg 480w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-28f84493 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"wp-block-heading has-palette-color-12-background-color has-background\" style=\"font-size:clamp(20.258px, 1.266rem + ((1vw - 3.2px) * 0.956), 32.5px);\">As gameleiras, por exemplo, ganham destaque como elementos que conectam natureza, espiritualidade e hist\u00f3ria, mostrando que o patrim\u00f4nio n\u00e3o \u00e9 feito apenas de pr\u00e9dios, mas tamb\u00e9m de s\u00edmbolos vivos.<\/h3>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-palette-color-13-color has-text-color has-link-color wp-elements-817364d39dfe1da412694542365aaae7\" style=\"font-size:clamp(14.642px, 0.915rem + ((1vw - 3.2px) * 0.575), 22px);\">Al\u00e9m disso, esses materiais n\u00e3o trazem registros formais de rituais com datas, nem identificam pessoas ou acontecimentos que permitam reconstruir, com precis\u00e3o, a hist\u00f3ria dessa rela\u00e7\u00e3o ao longo do tempo.<br>Desde o ano de 2010, iniciativas t\u00eam ajudado a transformar a forma como o centro hist\u00f3rico \u00e9 visto, propondo <strong><em>uma nova vis\u00e3o que valoriza a presen\u00e7a e a mem\u00f3ria negra na cidade<\/em><\/strong>.<br>Nesse contexto, a Pra\u00e7a Tiradentes passa a ser entendida n\u00e3o apenas como um marco hist\u00f3rico, mas como um espa\u00e7o cheio de significados culturais, sociais e afro-religiosos. As gameleiras, por exemplo, ganham destaque como elementos que conectam natureza, espiritualidade e hist\u00f3ria, mostrando que o patrim\u00f4nio n\u00e3o \u00e9 feito apenas de pr\u00e9dios, mas tamb\u00e9m de s\u00edmbolos vivos.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-1-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6911\" srcset=\"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-1-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-1-768x512.jpg 768w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-1-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-1-2048x1366.jpg 2048w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-1-205x137.jpg 205w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-1-480x320.jpg 480w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-28f84493 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-11-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6913\" style=\"width:412px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-11-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-11-300x200.jpg 300w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-11-768x512.jpg 768w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-11-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-11-2048x1365.jpg 2048w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-11-205x137.jpg 205w, https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2026\/06\/GAMELEIRAS_PEDRO-COSTA_SCH-11-480x320.jpg 480w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading has-palette-color-13-color has-palette-color-12-background-color has-text-color has-background has-link-color has-large-font-size wp-elements-7c1fb3107baa21b1c973ac31ec1b7bb1\">Refer\u00eancias:<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"has-palette-color-13-color has-text-color has-link-color wp-elements-66e8075e2ed937473c622f5180846624\">GONZALEZ, Ana Paula. <strong>Linha Preta: educa\u00e7\u00e3o patrimonial e mem\u00f3ria negra em Curitiba<\/strong>. Curitiba, 2022.<br><br>MACEDO, Silvio Soares. <strong>Espa\u00e7os livres e paisagem urbana<\/strong>. S\u00e3o Paulo: Edusp, 1995.<br><br>PINTO, Leandro; MAZIVIERO, Maria Carolina. <strong>Insurg\u00eancias urbanas e disputas simb\u00f3licas em Curitiba<\/strong>. Curitiba, 2022.<br><br>ROBBA, Fabio; MACEDO, Silvio Soares. <strong>Pra\u00e7as brasileiras<\/strong>. S\u00e3o Paulo: Edusp, 2003.<br><br>ROSANELI, Alessandro et al. <strong>Pra\u00e7a Tiradentes: hist\u00f3ria, usos e transforma\u00e7\u00f5es do espa\u00e7o urbano em Curitiba<\/strong>. Curitiba, 2016.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-palette-color-13-color has-text-color has-link-color wp-elements-14d7e0baf5955c629477bb00df15048f\" style=\"font-size:clamp(14.642px, 0.915rem + ((1vw - 3.2px) * 0.575), 22px);\">Al\u00e9m disso, essa nova leitura <strong><em>reconhece que a pra\u00e7a \u00e9 um lugar vivido diariamente por diferentes grupos, incluindo pessoas em situa\u00e7\u00e3o de vulnerabilidade, o que refor\u00e7a que o espa\u00e7o est\u00e1 em constante transforma\u00e7\u00e3o<\/em><\/strong>. Assim, as gameleiras podem ser vistas como um patrim\u00f4nio vivo, que atravessa o tempo e continua produzindo novos significados, contribuindo para uma compreens\u00e3o mais ampla, inclusiva e atual da hist\u00f3ria e da identidade da cidade.<br>Esse ponto n\u00e3o fecha uma hist\u00f3ria, mas abre caminho para novas pesquisas. As gameleiras, ligadas a Iroco nos materiais analisados, tornam-se um convite para ouvir com aten\u00e7\u00e3o e registrar essas mem\u00f3rias de forma respons\u00e1vel. Em vez de apresentar uma vers\u00e3o definitiva, o museu pode mostrar o que \u00e9 poss\u00edvel afirmar com base nas fontes, deixar claro o que ainda n\u00e3o tem informa\u00e7\u00f5es e, assim, valorizar a mem\u00f3ria da cidade como algo vivo, que tamb\u00e9m depende de novos registros e formas de documenta\u00e7\u00e3o.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-palette-color-13-color has-palette-color-12-background-color has-text-color has-background has-link-color wp-elements-1fbb8024c8623313f1bf086d26ed2e26\" style=\"font-size:clamp(14.642px, 0.915rem + ((1vw - 3.2px) * 0.575), 22px);\"><strong>Tour virtual:<\/strong><\/p>\n\n\n<style>#pano6587 div.pnlm-orientation-button {\n                    display: none;\n                }\n            .wpvr-floor-map .floor-plan-pointer.add-pulse:before {\n                border: 17px solid #cca92c;\n            }\n            @-webkit-keyframes pulse {\n                0% {\n                    -webkit-box-shadow: 0 0 0 0 rgba(204, 169, 44, 0.7);\n                }\n                70% {\n                    -webkit-box-shadow: 0 0 0 10px rgba(204, 169, 44, 0);\n                }\n                100% {\n                    -webkit-box-shadow: 0 0 0 0 rgba(204, 169, 44, 0);\n                }\n            }\n            @keyframes pulse {\n                0% {\n                    -moz-box-shadow: 0 0 0 0 rgba(204, 169, 44, 0.7);\n                    box-shadow: 0 0 0 0 rgba(204, 169, 44, 0.7);\n                }\n                70% {\n                    -moz-box-shadow: 0 0 0 10px rgba(204, 169, 44, 0);\n                    box-shadow: 0 0 0 10px rgba(204, 169, 44, 0);\n                }\n                100% {\n                    -moz-box-shadow: 0 0 0 0 rgba(204, 169, 44, 0);\n                    box-shadow: 0 0 0 0 rgba(204, 169, 44, 0);\n                }\n            }<\/style><div id=\"master-container\" class=\"wpvr-cardboard  \" style=\"max-width:768px; width: 100%; height: 400px; border-radius:0px; direction:ltr; border : 0pxpx none none\"><div id=\"pano26587\" class=\"pano-wrap pano-left\" style=\"width: 49%; border-radius:0px;\"><div id=\"center-pointer26587\" class=\"vr-pointer-container\"><span class=\"center-pointer\"><\/span><\/div><\/div><div id=\"pano6587\" class=\"pano-wrap pano-right\" style=\"width: 100%; border-radius:0px;\"><div class=\"explainer\" id=\"explainer6587\" style=\"display: none\"><span class=\"close-explainer-video\"><i class=\"fa fa-times\"><\/i><\/span><\/div><div class=\"wpvr-floor-map\" id=\"wpvr-floor-map6587\" style=\"display: none\"><span class=\"close-floor-map-plan\"><i class=\"fa fa-times\"><\/i><\/span><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"\"><\/div><div class=\"wpvr-hotspot-tweak-contents-wrapper\" style=\"display: none\"><i class=\"fa fa-times cross\" data-id=\"6587\"><\/i><div class=\"wpvr-hotspot-tweak-contents-flex\"><div class=\"wpvr-hotspot-tweak-contents\"><\/div><\/div><\/div><div class=\"custom-ifram-wrapper\" style=\"display: none;\"><i class=\"fa fa-times cross\" data-id=\"6587\"><\/i><div class=\"custom-ifram-flex\"><div class=\"custom-ifram\"><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><script>jQuery(document).ready(function() {var response = [{\"panoid\":\"pano6587\"},{\"autoLoad\":true,\"showControls\":true,\"compass\":false,\"orientationOnByDefault\":false,\"mouseZoom\":true,\"draggable\":true,\"disableKeyboardCtrl\":false,\"keyboardZoom\":true,\"preview\":\"\",\"default\":{\"firstScene\":\"7XX2XfVj\",\"sceneFadeDuration\":\"\",\"hfov\":100,\"maxHfov\":120,\"minHfov\":50},\"scenes\":{\"7XX2XfVj\":{\"type\":\"equirectangular\",\"panorama\":\"https:\\\/\\\/ufpr.br\\\/museus\\\/mafropr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/2\\\/2026\\\/06\\\/034-PAN-TIRADENTES-scaled.jpg\",\"pitch\":null,\"yaw\":null,\"hfov\":100,\"maxHfov\":120,\"minHfov\":50,\"vaov\":180,\"haov\":360,\"hotSpots\":[{\"text\":\"g8V7ZX8Z\",\"pitch\":\" -14.959058278334219\",\"yaw\":\" -14.872642008208983\",\"type\":\"info\",\"URL\":\"\",\"wpvr_url_open\":\"off\",\"clickHandlerArgs\":{\"on_click_content\":\"Gameleira Pra\\u00e7a Tiradentes <u><i>mais detalhes...<\\\/i><\\\/u>\",\"tour_id\":\"6587\",\"scene_id\":\"7XX2XfVj\",\"hotspot_id\":\"g8V7ZX8Z\"},\"createTooltipArgs\":\"<p>Gameleira Pra\\u00e7a Tiradentes<\\\/p>\",\"sceneId\":\"\",\"hotspot_type\":\"info\",\"hotspot_shape\":\"round\"}]}}}];var scenes = response[1];if(scenes) {var scenedata = scenes.scenes;for(var i in scenedata) {var scenehotspot = scenedata[i].hotSpots;for(var i = 0; i < scenehotspot.length; i++) {if(scenehotspot[i].type === \"info\") {    scenehotspot[i][\"clickHandlerFunc\"] = wpvrhotspot;} else if(scenehotspot[i].type === \"scene\") {    scenehotspot[i][\"clickHandlerArgs\"] = scenehotspot[i][\"text\"];}if(scenehotspot[i][\"createTooltipArgs\"] != \"\") {scenehotspot[i][\"createTooltipFunc\"] = wpvrtooltip;}}}}var panoshow6587 = pannellum.viewer(response[0][\"panoid\"], scenes);\n    if(!wpvr_public.is_pro_active || !wpvr_public.is_license_active) {\n        panoshow6587.on(\"load\", function() {\n            jQuery(\".pnlm-panorama-info\").hide();\n            jQuery(\".pnlm-compass\").hide();\n        });\n        \n        panoshow6587.on(\"scenechange\", function() {\n            jQuery(\".pnlm-panorama-info\").hide();\n            jQuery(\".pnlm-compass\").hide();\n        });\n    }var response_duplicate = [{\"panoid\":\"pano6587\"},{\"autoLoad\":true,\"showControls\":true,\"compass\":false,\"orientationOnByDefault\":false,\"mouseZoom\":true,\"draggable\":true,\"disableKeyboardCtrl\":false,\"keyboardZoom\":true,\"preview\":\"\",\"default\":{\"firstScene\":\"7XX2XfVj\",\"sceneFadeDuration\":\"\",\"hfov\":100,\"maxHfov\":120,\"minHfov\":50},\"scenes\":{\"7XX2XfVj\":{\"type\":\"equirectangular\",\"panorama\":\"https:\\\/\\\/ufpr.br\\\/museus\\\/mafropr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/2\\\/2026\\\/06\\\/034-PAN-TIRADENTES-scaled.jpg\",\"pitch\":null,\"yaw\":null,\"hfov\":100,\"maxHfov\":120,\"minHfov\":50,\"vaov\":180,\"haov\":360,\"hotSpots\":[{\"text\":\"g8V7ZX8Z\",\"pitch\":\" -14.959058278334219\",\"yaw\":\" -14.872642008208983\",\"type\":\"info\",\"URL\":\"\",\"wpvr_url_open\":\"off\",\"clickHandlerArgs\":{\"on_click_content\":\"Gameleira Pra\\u00e7a Tiradentes <u><i>mais detalhes...<\\\/i><\\\/u>\",\"tour_id\":\"6587\",\"scene_id\":\"7XX2XfVj\",\"hotspot_id\":\"g8V7ZX8Z\"},\"createTooltipArgs\":\"<p>Gameleira Pra\\u00e7a Tiradentes<\\\/p>\",\"sceneId\":\"\",\"hotspot_type\":\"info\",\"hotspot_shape\":\"round\"}]}},\"autoRotate\":false}];var scenes_duplicate = response_duplicate[1];if(scenes_duplicate) {var scenedata = scenes_duplicate.scenes;for(var i in scenedata) {var scenehotspot = scenedata[i].hotSpots;for(var i = 0; i < scenehotspot.length; i++) {if(scenehotspot[i][\"clickHandlerArgs\"] != \"\") {scenehotspot[i][\"clickHandlerFunc\"] = wpvrhotspot;}if(scenehotspot[i][\"createTooltipArgs\"] != \"\") {scenehotspot[i][\"createTooltipFunc\"] = wpvrtooltip;}}}}var vr_mode = \"off\";jQuery(\"#pano6587 .wpvr-floor-map .floor-plan-pointer\").on(\"click\",function(){\n           var scene_id = jQuery(this).attr(\"scene_id\");\n           panoshow6587.loadScene(scene_id)\n           jQuery(\".floor-plan-pointer\").removeClass(\"add-pulse\")\n           jQuery(this).addClass(\"add-pulse\")\n    });\n    panoshow6587.on(\"mousemove\", function (data){\n        jQuery(\".add-pulse\").css({\"transform\":\"rotate(\"+data.yaw+\"deg)\"});\n    });\npanoshow6587.on(\"load\", function (){\n    \n\/\/              if(localStorage.getItem(\"vr_mode\") == \"off\") {\n               if( vr_mode == \"off\") {\n                  jQuery(\".vr-mode-title\").hide();\n             } \n             else {\n                jQuery(\"#pano26587 .pnlm-compass.pnlm-controls.pnlm-control\").css(\"display\",\"none\");\n                jQuery(\"#pano6587 .pnlm-compass.pnlm-controls.pnlm-control\").css(\"display\",\"none\");\n                jQuery(\"#pano26587 .pnlm-panorama-info\").hide();\n                jQuery(\"#pano6587 .pnlm-panorama-info\").hide();\n                jQuery(\".vr-mode-title\").show();\n             }\n             \n    \n          if (jQuery(\"#pano6587\").children().children(\".pnlm-panorama-info:visible\").length > 0) {\n               jQuery(\"#controls6587\").css(\"bottom\", \"80px\");\n           }\n           else {\n             jQuery(\"#controls6587\").css(\"bottom\", \"5px\");\n           }\n        });\n        if (scenes.autoRotate) {\n          panoshow6587.on(\"load\", function (){\n           setTimeout(function(){ panoshow6587.startAutoRotate(scenes.autoRotate, 0); }, 3000);\n          });\n          panoshow6587.on(\"scenechange\", function (){\n           setTimeout(function(){ panoshow6587.startAutoRotate(scenes.autoRotate, 0); }, 3000);\n          });\n        }\n        var touchtime = 0;\n    jQuery(document).on(\"click\",\"#explainer_button_6587\",function() {\n        jQuery(\"#explainer6587\").slideToggle(function(){\n            var $explainerVideoId = jQuery(\"#explainer6587\");\n            var $explainerVideoIframe = $explainerVideoId.find(\"iframe\");\n            var explainerVideoIframSrc = $explainerVideoIframe.attr(\"src\");\n            $explainerVideoIframe.attr(\"src\", \"\");\n            $explainerVideoIframe.attr(\"src\", explainerVideoIframSrc);\n        });\n      });\n\n    jQuery(document).on(\"click\", \".close-explainer-video\", function() {\n      var $explainer = jQuery(this).parent(\".explainer\");\n      var $iframe = $explainer.find(\"iframe\");\n      var src = $iframe.attr(\"src\");\n      $iframe.attr(\"src\", \"\");\n      $explainer.hide();\n      $iframe.attr(\"src\", src);\n    });\n\n      jQuery(document).on(\"click\",\"#pano6587\",function(event) {\n        var isActiveModal = event.target.closest(\".custom-ifram-wrapper\");\n        var isForm = event.target.closest(\".wpvr-hotspot-tweak-contents\");\n        var isHotspot = event.target.closest(\".pnlm-hotspot-base\");\n        if( isActiveModal == null && isForm == null && isHotspot == null){\n             jQuery(\".custom-ifram-wrapper .custom-ifram\").empty();\n             jQuery(\".custom-ifram-wrapper\").hide();\n             jQuery(this).removeClass(\"show-modal\");\n             jQuery(\".wpvr-hotspot-tweak-contents-wrapper\").hide(\"show-modal\");\n        }else if(isForm != null){\n            jQuery(this).addClass(\"show-modal\");\n        }\n      });\n\n    \n    jQuery(document).on(\"click\",\"#floor_map_button_6587\",function() {\n        jQuery(\"#wpvr-floor-map6587\").toggle().removeClass(\"fullwindow\");\n      });\n\n      jQuery(document).on(\"dblclick\",\"#wpvr-floor-map6587\",function(){\n        jQuery(this).addClass(\"fullwindow\");\n        jQuery(this).parents(\".pano-wrap\").addClass(\"show-modal\");\n      });\n      \n      jQuery(document).on(\"click\",\".close-floor-map-plan\",function() {\n        jQuery(this).parent(\".wpvr-floor-map\").hide();\n        jQuery(this).parent(\".wpvr-floor-map\").removeClass(\"fullwindow\");\n        jQuery(this).parents(\".pano-wrap\").removeClass(\"show-modal\");\n      });\n\n    \n          jQuery(document).ready(function($){\n            jQuery(\"#sccontrols6587\").hide();\n            jQuery(\"#pano6587 .wpvr_slider_nav\").hide();\n              jQuery(\".vrgctrl6587\").html('<i class=\"fa fa-angle-up\"><\/i>');\n          });\n          \n          var slide6587 = \"down\";\n          jQuery(document).on(\"click\",\"#vrgcontrols6587\",function() {\n\n            if (slide6587 == \"up\") {\n              jQuery(\".vrgctrl6587\").empty();\n              jQuery(\".vrgctrl6587\").html('<i class=\"fa fa-angle-up\"><\/i>');\n              slide6587 = \"down\";\n            }\n            else {\n              jQuery(\".vrgctrl6587\").empty();\n              jQuery(\".vrgctrl6587\").html('<i class=\"fa fa-angle-down\"><\/i>');\n              slide6587 = \"up\";\n            }\n            jQuery(\"#pano6587 .wpvr_slider_nav\").slideToggle();\n           jQuery(\"#sccontrols6587\").slideToggle(function(){\n              if (jQuery(\".elementor-edit-mode .elementor-widget-container\").length) {\n                if (jQuery(this).is(\":visible\")) {\n                    jQuery(\".elementor-edit-mode  .elementor-widget-container .wpvr-cardboard .pnlm-container #sccontrols6587\").css({\n                        \"display\": \"flex\",\n                        \"justify-content\": \"center\",\n                        \"align-items\": \"center\",\n                        \"gap\": \"15px\"\n                    });\n                }\n              }\n              if (jQuery(\".bricks-is-frontend\").length) {\n                if (jQuery(this).is(\":visible\")) {\n                   jQuery(\".bricks-is-frontend .wpvr-cardboard .pnlm-container #sccontrols6587\").css({\n                        \"display\": \"flex\",\n                        \"justify-content\": \"center\",\n                        \"align-items\": \"center\"\n                    });\n                }\n              }              \n           });\n          });\n          \n        jQuery(\"#pano6587\").children(\".pnlm-ui\").find(\".pnlm-load-button p\").text(\"Click To Load Panorama\")\n        jQuery(\"#pano6587 .pnlm-title-box\").on(\"mouseenter\", function(){\n                jQuery(this).attr(\"title\", jQuery(this).text());\n            });\n            jQuery(\"#pano6587 .pnlm-title-box\").on(\"mouseleave\", function(){\n                jQuery(this).removeAttr(\"title\");\n            });});<\/script>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Na Pra\u00e7a Tiradentes, marco zero de Curitiba, h\u00e1 cinco gameleiras registradas em trilhas educativas do centro hist\u00f3rico. Nos textos de base, elas aparecem como \u00e1rvores de longa vida e associadas, em tradi\u00e7\u00f5es de matriz africana, a Iroco. Parte do sentido dessas \u00e1rvores est\u00e1 documentado; parte ainda depende de pesquisa e registro mais detalhado.<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":6910,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38,36],"tags":[],"class_list":["post-6904","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-expressoes-culturais","category-rotas-negras"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6904","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6904"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6904\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11680,"href":"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6904\/revisions\/11680"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6910"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6904"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6904"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ufpr.br\/museus\/mafropr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6904"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}